- Cel użycia narzędzia
- Krótka lista potrzebnych zasobów do pracy z narzędziem
- Instrukcja użycia narzędzia
- Krok 1 - Identyfikacja segmentów
- Krok 2 - Definicja kryteriów
- Krok 4 - Ocena atrakcyjności segmentów
- Krok 5 - Ocena dostępności segmentów
- Krok 6 - Umieszczenie segmentów na macierzy
- Krok 7 - Określenie strategii dla każdego segmentu
- Krok 8 - Podsumowanie i decyzje
- Teoria - Macierz Segmentacji Klientów
- Wymiary macierzy
- Cztery kwadranty strategiczne
- Jak używać macierzy
- Praktyczny przykład oceny
- Kluczowe pytania do rozważenia
- Połączenie z innymi narzędziami strategicznymi
- Najważniejsi: Klienci o wysokiej atrakcyjności i wysokiej dostępności – warto koncentrować działania, utrzymywać relację i systematycznie zwiększać wartość współpracy.
- Potencjalni Strategiczni: Segmenty bardzo atrakcyjne, ale trudniej dostępne – wymagają długoterminowej inwestycji w kompetencje, ofertę i relacje, żeby „przesunąć je w prawo”.
- Znaki Zapytania: Klienci łatwo dostępni, ale o niższej atrakcyjności – warto prowadzić selektywne inwestycje i jasno określić, kiedy kontynuujemy, a kiedy odpuszczamy.
- Tracimy na nich czas: Segmenty mało atrakcyjne i trudno dostępne – najlepiej minimalizować zaangażowanie i rozważyć zakończenie współpracy, aby uwolnić zasoby na ważniejsze segmenty.
Cel użycia narzędzia
Identyfikacja i priorytetyzacja segmentów klientów, na które organizacja powinna się koncentrować, oraz określenie odpowiedniej strategii działania dla każdego segmentu.
Krótka lista potrzebnych zasobów do pracy z narzędziem
- Dane o obecnych i potencjalnych segmentach klientów
- Dane o wielkości i tempie wzrostu poszczególnych segmentów rynku
- Informacje o rentowności i marżach w różnych segmentach
- Ocena własnych kompetencji, doświadczenia i zasobów organizacji
- Analiza konkurencji i barier wejścia w poszczególnych segmentach
- Dane finansowe i możliwości alokacji zasobów
Instrukcja użycia narzędzia
Krok 1 - Identyfikacja segmentów
- Stworzyć listę wszystkich aktualne segmentów klientów, z którymi organizacja już współpracuje
- Zidentyfikować potencjalne nowe segmenty, które mogłyby być interesujące dla organizacji
- Dla każdego segmentu stworzyć krótki opis: kto to jest, jakie ma potrzeby, jaka jest wielkość segmentu
Krok 2 - Definicja kryteriów
Stworzyć uniwersalne kryteria atrakcyjności i dostępności dla segmentów. Według tych kryeriów be∂ziemy oceniać kazdy zidentyfikowany segment
Krok 4 - Ocena atrakcyjności segmentów
- Dla każdego segmentu przypisać punkty (w skali 1-10) w ustalonych kryteriach
- Obliczyć średnią arytmetyczną z kryteriów - to będzie wynik atrakcyjności segmentu
Krok 5 - Ocena dostępności segmentów
- Dla każdego segmentu przypisać punkty (w skali 1-10) w kryteriach
- Obliczyć średnią arytmetyczną z kryteriów - to będzie wynik dostępności segmentu
Krok 6 - Umieszczenie segmentów na macierzy
- Stworzyć wykres z dwoma osiami: oś Y (atrakcyjność 0-10), oś X (dostępność 0-10)
- Podzielić wykres na cztery kwadranty z progiem na poziomie 5 punktów dla obu osi
- Zaznaczyć każdy segment na wykresie, używając wyników atrakcyjności i dostępności jako współrzędnych
- Oznaczyć segmenty według wielkości (np. wielkość koła = wielkość potencjalnych przychodów)
Krok 7 - Określenie strategii dla każdego segmentu
- Dla każdego segmentu określić, w którym kwadrancie się znajduje:
- 🎯 Najważniejsi (wysoka atrakcyjność, wysoka dostępność) – Koncentracja i utrzymanie
- 🔨 Potencjalni Strategiczni (wysoka atrakcyjność, niska dostępność) – Potrzeba długoterminowej inwestycji
- 💰 Znaki Zapytania (niska atrakcyjność, wysoka dostępność) – Selektywne inwestycje
- ❌ Tracimy na nich czas (niska atrakcyjność, niska dostępność) – Unikać i rozważyć zakończenie współpracy
- Dla segmentów w kwadrancie "Potencjalni Strategiczni" opracować konkretny plan działań mających zwiększyć dostępność
Krok 8 - Podsumowanie i decyzje
- Przeprowadzić dyskusję zespołową nad wynikami i umiejscowieniem poszczególnych segmentów
- Podjąć decyzje o alokacji budżetu i zasobów zgodnie z priorytetami wynikającymi z macierzy
- Stworzyć listę konkretnych działań dla segmentów priorytetowych
- Określić, które segmenty wymagają planu wyjścia lub ograniczenia zaangażowania
- Zdefiniować mierzalne cele (KPI) dla kluczowych segmentów
- Zaplanować regularny przegląd macierzy (np. co kwartał lub co pół roku)
Teoria - Macierz Segmentacji Klientów
Macierz Segmentacji Klientów to narzędzie strategiczne służące do oceny i priorytetyzacji różnych segmentów rynku na podstawie dwóch kluczowych wymiarów: atrakcyjności segmentu oraz dostępności segmentu dla organizacji.
Wymiary macierzy
Uwaga: Kryteria są zawsze dobierane indywidualnie do organizacji. Kryteria zmieniają się gdy zmienia się strategia.
- Atrakcyjność segmentu (oś Y): Ocena potencjału biznesowego segmentu. Przykłady kryteriów:
- Wielkość rynku i tempo wzrostu
- Rentowność i marże
- Stabilność i przewidywalność popytu
- Strategiczne znaczenie dla długoterminowego rozwoju
- Dostępność segmentu (oś X): Ocena zdolności organizacji do efektywnego obsłużenia segmentu Przykłady kryteriów:
- Posiadane kompetencje i doświadczenie
- Zasoby (finansowe, ludzkie, technologiczne)
- Bariery wejścia i poziom konkurencji
- Dopasowanie do obecnego modelu operacyjnego
Cztery kwadranty strategiczne
Jak używać macierzy
- Zidentyfikuj segmenty: Wypisz wszystkie aktualne i potencjalne segmenty klientów
- Oceń atrakcyjność: Dla każdego segmentu przypisz punkty (1-10) w kryteriach atrakcyjności, oblicz średnią
- Oceń dostępność: Dla każdego segmentu przypisz punkty (1-10) w kryteriach dostępności, oblicz średnią
- Umieść na macierzy: Zaznacz każdy segment na wykresie, używając wyników jako współrzędnych
- Określ strategię: Na podstawie kwadrantu, w którym znajduje się segment, wybierz odpowiednią strategię działania
- Zaplanuj alokację zasobów: Przenieś budżet i zasoby zgodnie z priorytetami wynikającymi z macierzy
Praktyczny przykład oceny
Segment: Software house'y 60-150 osób
Atrakcyjność (średnia: 8.5/10):
- Wielkość rynku: 9/10 (duża liczba firm w Polsce)
- Rentowność: 8/10 (wysokie marże na usługach doradczych)
- Stabilność: 8/10 (przewidywalne cykle budżetowe)
- Znaczenie strategiczne: 9/10 (dopasowanie do oferty)
Dostępność (średnia: 7.5/10):
- Kompetencje: 9/10 (mamy doświadczenie w tym segmencie)
- Zasoby: 7/10 (ograniczona przepustowość teamu)
- Bariery wejścia: 7/10 (umiarkowana konkurencja)
- Dopasowanie: 7/10 (wymaga customizacji oferty)
Wynik: Najważniejsi Klienci 🎯 – Inwestuj w ten segment maksymalnie
Kluczowe pytania do rozważenia
- Które segmenty znajdują się w kwadrancie "Priorytet strategiczny" i czy otrzymują odpowiednią alokację zasobów?
- Jakie konkretne działania możemy podjąć, aby przesunąć atrakcyjne, ale trudno dostępne segmenty w prawo?
- Które segmenty w kwadrancie "Tracimy na nich czas" lub "Znaki Zapytania" mogą stać się nieatrakcyjne i wymagają planu wyjścia?
- Czy istnieją segmenty, z których powinniśmy się wycofać, aby zwolnić zasoby dla priorytetów?
- Jak nasza macierz segmentacji wspiera wybory z Macierzy Ansoffa?
Połączenie z innymi narzędziami strategicznymi
Macierz Segmentacji działa najlepiej w połączeniu z:
- Macierz Ansoffa: Pomaga wybrać kierunek wzrostu (istniejące vs. nowe segmenty)
- Macierz BCG: Wspiera decyzje o alokacji zasobów między produkty/usługi dla różnych segmentów
- OKRy: Przekłada wybór segmentów priorytetowych na mierzalne cele i kluczowe wyniki
Szablon do pracy: Użyj poniższej tabeli do oceny swoich segmentów
Segment | Atrakcyjność (1-10) | Dostępność (1-10) | Kwadrаt | Strategia |